Ginekoloji cərrahiyyə

Laparoskopiya nədir?

Laparoskopiya qarın divarında açılan kiçik kəsiklər vasitəsilə kamera və xüsusi alətlərlə aparılan əməliyyat üsuludur.

Açıq əməliyyatla müqayisədə adətən daha az ağrı, daha kiçik çapıq və daha qısa bərpa dövrü ilə müşayiət olunur. Üsulun uyğun olub-olmaması xəstəliyin növündən, ölçüsündən və xəstənin ümumi vəziyyətindən asılıdır.

Histeroskopiya nədir?

Histeroskopiya uşaqlıq boşluğunun uşaqlıq yolu və uşaqlıq boynu vasitəsilə daxil edilən nazik optik cihazla müayinəsi və müalicəsidir.

Qarında kəsik tələb etmir. Uşaqlıq daxili törəmələrin — məsələn, poliplərin və uşaqlıq boşluğuna doğru böyüyən miomaların — aşkarlanması və çıxarılması üçün istifadə olunur.

Uşaqlıq mioması

Uşaqlıq mioması uşaqlığın əzələ qatından inkişaf edən xoşxassəli törəmədir. Ölçüləri bir neçə millimetrdən 20–25 santimetrə qədər dəyişə bilər. Yaranma səbəbi tam aydınlaşdırılmayıb, hormonal amillərlə əlaqəsi qeyd olunur; menopauza dövründə miomalar adətən kiçilməyə başlayır.

Miomaların çoxu şikayət yaratmır — ciddi şikayətlər təxminən 10–20% hallarda ortaya çıxır. Ən çox rast gəlinən əlamətlər:

• uzun və bol aybaşı qanaxmaları, buna bağlı qan azlığı;
• qarnın aşağı hissəsində və beldə ağrı, ağırlıq hissi;
• sidik kisəsinə təzyiqlə bağlı tez-tez sidiyə getmə, qəbizlik;
• yerləşməsindən asılı olaraq sonsuzluq və ya düşük.

Diaqnoz ginekoloji və ultrasəs müayinəsi əsasında qoyulur. Əlamət verməyən miomalar çox vaxt yalnız müntəzəm nəzarət tələb edir. Güclü qanaxma, qan azlığı, ağrı, qonşu orqanlara təzyiq və ya sonsuzluqla əlaqəli hallarda müalicə üsulu, o cümlədən cərrahi müdaxilə müzakirə olunur.

Yumurtalıq kistası

Yumurtalıq kistaları yumurtalığın içində və ya üzərində yerləşən, içi maye ilə dolu kisəciklərdir. Əksər hallarda heç bir narahatlıq yaratmır və bəziləri bir neçə ay ərzində müalicəsiz keçib gedir.

Kistanın əlamətləri endometriozu, çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliklərini, boru hamiləliyini və ya yumurtalıq şişlərini xatırlada bilər — buna görə də yalnız simptomlara güvənmək olmaz. Kistanın növü, ölçüsü və dinamikası müayinə ilə qiymətləndirilir və müşahidə və ya əməliyyat haqqında qərar buna əsasən verilir.

Endometrioz və adenomioz

Endometrioz uşaqlığın daxili selikli qişasına bənzər toxumanın uşaqlıqdan kənarda inkişaf etdiyi xəstəlikdir və reproduktiv yaşda olan qadınlarda rast gəlinir. Ən çox yumurtalıqlarda yerləşir.

Əsas əlamətləri aybaşıdan əvvəl və sonra ağrı, cinsi əlaqə zamanı və ya sonra ağrı, nizamsız və bol aybaşı, sonsuzluqdur. Daha az hallarda yorğunluq və aybaşı zamanı bağırsaq şikayətləri müşahidə olunur. Diaqnoz çox vaxt sonsuzluğun səbəbi araşdırılarkən qoyulur. Xəstəliyin ağır formalarında cərrahi müalicə tələb oluna bilər.

Adenomiozda uşaqlığın daxili qatı uşaqlığın əzələ qatına doğru böyüyür. Adətən 30–40 yaşlarında rast gəlinir; uşaqlığın böyüməsi və həssaslığı, şiddətli aybaşı sancıları, bol aybaşı və qəhvəyi ifrazatla özünü göstərir.

Uşaqlığın sallanması

Uşaqlığın sallanması çanaq orqanlarının prolapsının bir formasıdır. Əsas səbəbi çanaq dibi və aralıq əzələlərinin zədələnməsi, daxili orqanları saxlayan bağların zəifləməsidir. Buna menopauza dövründə estrogenin azalması, birləşdirici toxumanın anadangəlmə zəifliyi və doğuş travmaları səbəb ola bilər.

Əlamətləri: uşaqlıq yolunda yad cism hissi, qarnın aşağı hissəsində və beldə uzunmüddətli ağrılar, sidik saxlaya bilməmə və ya tez-tez sidiyə getmə, qəbizlik, cinsi əlaqə zamanı ağrı. Erkən mərhələdə müraciət edildikdə müalicə daha uğurlu olur.

Uşaqlıq hansı hallarda çıxarılır?

Uşaqlığın çıxarılması digər müalicə üsulları nəticə vermədikdə və ya mümkün olmadıqda müzakirə olunan əməliyyatdır. Göstərişlər arasında:

• güclü qanaxma və ciddi ağrı;
• çoxsaylı və ya böyük miomalarla bağlı ağır qanaxmalar;
• uşaqlığın sallanması;
• adenomioz;
• uşaqlıq boynu, uşaqlıq və ya yumurtalıqların xərçəngi və xərçəngönü şişləri.

Bartolin kistası və bartolinit

Bartolin vəziləri böyük cinsiyyət dodaqlarının əsasında yerləşən qoşa vəzilərdir və uşaqlıq yolunun nəmləndirilməsində iştirak edir. Vəzin axarı tıxandıqda maye toplanır və kista əmələ gəlir; iltihab qoşulduqda bartolinit inkişaf edir.

Şiş tədricən böyüyür və xüsusilə yeriyərkən ağrılı olur, irinləmə zamanı hərarət yüksələ bilər. Adətən bir tərəfli olur. Müalicəsiz qalan bartolinit absesə qədər ağırlaşa bilər — ilk əlamətlərdə ginekoloqa müraciət etmək lazımdır. Diaqnoz ginekoloji müayinə zamanı qoyulur.